Na een medische ingreep of behandeling kan er iets misgaan. Soms is dat een complicatie die niemand had kunnen voorkomen, maar in andere gevallen blijkt dat een arts of ziekenhuis een medische fout heeft gemaakt.

Voor patiënten is het verschil niet altijd duidelijk, terwijl het juridisch gezien een groot verschil maakt. In deze blog leggen wij uit wat het onderscheid is, wanneer sprake is van aansprakelijkheid en wat u kunt doen als u vermoedt dat er een fout is gemaakt.

Wat is een complicatie?

Een complicatie is een onbedoeld en ongewenst gevolg van een medische behandeling, dat kan optreden zonder dat de arts iets verkeerd heeft gedaan.

Complicaties kunnen voorkomen bij elke medische ingreep, ook als die zorgvuldig wordt uitgevoerd. Ze zijn vaak bekend en staan vermeld in de medische richtlijnen of bijsluiters.

Voorbeelden van complicaties zijn:

een nabloeding na een operatie;
een infectie ondanks steriele werkwijze;
allergische reacties op medicatie;
bijwerkingen van een behandeling die niet te voorkomen waren.

Een complicatie kan dus vervelend en ingrijpend zijn, maar dat betekent niet automatisch dat de arts aansprakelijk is.

Wat is een medische fout?

Van een medische fout is sprake als een arts of andere zorgverlener niet heeft gehandeld zoals een redelijk bekwaam en redelijk handelend vakgenoot in dezelfde omstandigheden zou doen.

Dat betekent dat er iets is misgegaan dat voorkomen had kunnen worden als de zorgverlener de professionele standaard had gevolgd.

Voorbeelden van medische fouten zijn:

het stellen van een verkeerde diagnose;
het vergeten van een medisch instrument tijdens een operatie;
het toedienen van verkeerde medicatie of dosering;
het niet naleven van veiligheidsprotocollen;
het niet tijdig doorverwijzen naar een specialist.

Bij een medische fout is er dus sprake van onzorgvuldig of ondeskundig handelen, waardoor schade is ontstaan of had kunnen ontstaan.

Niet toepassen van experimentele behandeling: medische fout?

Het niet toepassen van een experimentele behandeling wordt in principe níet gezien als een medische fout. Artsen zijn doorgaans verplicht zich te houden aan de bestaande medische standaarden en richtlijnen, zoals vastgelegd in vakliteratuur en protocollen van bijvoorbeeld het Nederlands Huisartsen Genootschap (NHG) of de Federatie Medisch Specialisten (FMS). Alleen als een arts bewust en zonder goede reden afwijkt van deze standaarden, kan sprake zijn van een fout. Het weigeren of niet voorstellen van een experimentele behandeling – waarvan de effectiviteit en veiligheid vaak nog niet voldoende zijn aangetoond – valt dus niet automatisch onder letselschade door een medische fout.

Wanneer is er sprake van aansprakelijkheid?

Een arts of ziekenhuis is pas aansprakelijk als aan drie voorwaarden is voldaan:

Er is sprake van een medische fout (dus niet slechts een complicatie).
De patiënt heeft schade geleden (lichamelijk, psychisch of financieel).
Er bestaat een causaal verband tussen de fout en de schade.

Met andere woorden: de fout moet daadwerkelijk de oorzaak zijn geweest van het letsel of de verslechtering van de gezondheid.

In sommige situaties kan het onderscheid tussen complicatie en fout lastig te maken zijn. Bijvoorbeeld bij een complicatie die eigenlijk voorkomen had kunnen worden als de arts adequaat had gehandeld. In dat geval kan een complicatie alsnog worden aangemerkt als een medische fout.

Complicatie die fout wordt: wanneer?

Soms lijkt een voorval op het eerste gezicht een complicatie, maar blijkt achteraf dat er onvoldoende voorzorgsmaatregelen zijn genomen of dat de arts niet adequaat heeft gehandeld toen de complicatie optrad.

In die gevallen kan een complicatie alsnog leiden tot aansprakelijkheid. Denk bijvoorbeeld aan:

een nabloeding die niet tijdig wordt herkend of behandeld;
een infectie die ontstaat door onvoldoende hygiënemaatregelen;
het niet direct ingrijpen bij een allergische reactie of zuurstoftekort;
het nalaten van postoperatieve controles.

Het draait dus om de vraag of de arts heeft gehandeld zoals van een vakbekwaam arts verwacht mag worden.

Hoe wordt beoordeeld of iets een fout of complicatie is?

Als een behandeling niet volgens plan verloopt, vraagt dit om nader onderzoek. Zowel voor de patiënt als voor de behandelaar roept dit vaak veel vragen op. Want hoe is het letsel precies ontstaan? Had het voorkomen kunnen worden? En is er iemand aan te wijzen die verantwoordelijk is voor de schade?

De beoordeling gebeurt op basis van de professionele standaard — wat in de medische wereld als zorgvuldig en juist wordt gezien.

Bij twijfel wordt vaak een medisch deskundige ingeschakeld. Deze beoordeelt:

of de arts de juiste diagnose stelde;
of de behandeling conform de richtlijnen verliep;
of de complicatie voorzienbaar of te voorkomen was;
en of de nazorg zorgvuldig is uitgevoerd.

Samen met een onafhankelijke medisch specialist wordt zo onderzocht of er daadwerkelijk sprake is van een medische fout of van een niet-voorkombare complicatie. Het antwoord op deze vragen vormt de basis voor het verdere traject rondom aansprakelijkheid en eventuele schadevergoeding.

Lees hierover meer in onze blog De rol van de medisch adviseur bij letselschade.

Wat kunt u doen als u twijfelt of er een fout is gemaakt?

Als u vermoedt dat er sprake is van een medische fout, is het belangrijk om eerst inzicht te krijgen in wat er precies is gebeurd.
U kunt beginnen met de volgende stappen:

Vraag uw medisch dossier op
U heeft recht op inzage en een kopie van uw dossier. Lees hierover meer in onze blog Medisch dossier: inzage, kopie en correctie.
Vraag om uitleg van uw arts
U mag de arts vragen om een toelichting over het verloop van de behandeling en eventuele complicaties.
Neem contact op met een medisch adviseur of advocaat
Een medisch adviseur kan beoordelen of de behandeling binnen de professionele standaard viel.
Vervolgens kan een gespecialiseerde advocaat medische aansprakelijkheid nagaan of u recht heeft op schadevergoeding.

Soorten schade die u kunt verhalen

Als een complicatie het gevolg blijkt van een medische fout, kunt u recht hebben op vergoeding van:

Medische kosten (zoals vervolgbehandelingen, medicatie of revalidatie)
Inkomensverlies (door arbeidsongeschiktheid)
Huishoudelijke hulp of aanpassingen in huis
Smartengeld voor pijn, verdriet en psychisch leed

Lees hierover meer in onze blog Smartengeld bij medische fouten.

Waarom kiezen voor Arslan Advocaten?

Bij Arslan Advocaten behandelen wij regelmatig zaken waarin het onderscheid tussen een complicatie en een medische fout centraal staat.
Onze advocaten werken nauw samen met medisch specialisten en deskundigen, zodat elke zaak zorgvuldig wordt onderbouwd.

Wij zorgen ervoor dat:

uw dossier volledig wordt onderzocht;
de medische fout helder wordt aangetoond;
u een maximale schadevergoeding ontvangt;
en u volledig wordt ontzorgd tijdens het traject.

Onze juridische bijstand is volledig kosteloos voor slachtoffers — wij verhalen de kosten op de aansprakelijke partij.

Deel dit artikel

Gerelateerde artikelen

VSO bij ziekte: wat zijn uw rechten en waar moet u op letten?

VSO en WW: behoudt u recht op een uitkering?