Bij letselschade draait het vaak om één centrale vraag: welke schade is het gevolg van het ongeval? In die discussie komen regelmatig de begrippen predispositie en pre-existentie naar voren. Verzekeraars beroepen zich hier graag op om schadevergoedingen te beperken. Toch betekent het bestaan van eerdere klachten niet automatisch dat u minder recht heeft op schadevergoeding.

In dit artikel leggen wij daarom uitgebreid uit wat predispositie en pre-existentie bij letselschade betekenen, hoe rechters hiermee omgaan en wat dit concreet betekent voor uw schadeclaim. Bovendien leest u hoe u voorkomt dat uw klachten onterecht worden afgedaan als ‘al bestaand’.

Wat wordt bedoeld met pre-existentie bij letselschade?

Van pre-existentie is sprake wanneer u vóór het ongeval al klachten, aandoeningen of beperkingen had. Denk bijvoorbeeld aan:

bestaande rug- of nekklachten;
een eerdere hernia of whiplash;
psychische klachten zoals angst of depressie;
artrose of andere chronische aandoeningen.

Wanneer u na een ongeval opnieuw of verergerde klachten ervaart, stelt de verzekeraar vaak dat deze klachten (deels) al bestonden. Daardoor ontstaat discussie over het causaal verband.

Wat is predispositie?

Predispositie betekent dat u vóór het ongeval wel een aanleg had voor bepaalde klachten, maar dat deze klachten zich nog niet (of nauwelijks) hadden geopenbaard.

Voorbeelden van predispositie zijn:

slijtage die nog geen klachten gaf;
een kwetsbare psychische gesteldheid zonder behandeling;
een anatomische afwijking zonder functionele beperkingen.

Het ongeval fungeert in deze situaties als ‘trigger’, waardoor klachten wél ontstaan of ernstig verergeren.

Het verschil tussen predispositie en pre-existentie

Hoewel de begrippen vaak door elkaar worden gebruikt, bestaat er een belangrijk verschil:

Pre-existentie: klachten bestonden al vóór het ongeval.
Predispositie: er was alleen een verhoogde kwetsbaarheid, zonder klachten.

Dit onderscheid is cruciaal voor de beoordeling van aansprakelijkheid en schadevergoeding.

Blijft de aansprakelijke partij betalen bij pre-existentie?

Een veelgehoorde misvatting is dat bij pre-existentie geen recht bestaat op schadevergoeding. Dat is onjuist. Ook wanneer u al klachten had, kan de aansprakelijke partij verplicht blijven om schade te vergoeden.

De kernvraag luidt namelijk: zou u zonder het ongeval in dezelfde situatie zijn beland?

Als het ongeval heeft geleid tot verergering van klachten, extra beperkingen of versneld functieverlies, dan komt die schade in beginsel voor vergoeding in aanmerking.

Predispositie en het ‘thin skull’-principe

In het aansprakelijkheidsrecht geldt het uitgangspunt dat een dader het slachtoffer moet nemen zoals hij is. Dit wordt ook wel het thin skull-principe genoemd.

Dat betekent dat een verhoogde kwetsbaarheid of aanleg voor klachten niet voor rekening van het slachtoffer mag komen. Met andere woorden: had u een predispositie, dan blijft de aansprakelijke partij verantwoordelijk voor de gevolgen die het ongeval bij u veroorzaakt.

Hoe gaan verzekeraars om met predispositie en pre-existentie?

In de praktijk proberen verzekeraars schadeclaims vaak te beperken door te stellen dat klachten (grotendeels) al bestonden. Daarbij zien wij regelmatig dat:

medische voorgeschiedenis selectief wordt gebruikt;
oude klachten worden gelijkgesteld aan nieuwe beperkingen;
herstel wordt toegeschreven aan ‘natuurlijk beloop’.

Juist daarom is een zorgvuldige medische en juridische onderbouwing essentieel.

Het causaal verband bij letselschade

Bij predispositie en pre-existentie staat het causaal verband centraal. De vraag is in hoeverre het ongeval heeft bijgedragen aan uw huidige klachten en beperkingen.

Daarbij wordt gekeken naar:

uw klachten vóór het ongeval;
uw functioneren vóór het ongeval;
de klachtenontwikkeling na het ongeval;
medische verklaringen en expertises.

Meer algemene uitleg over aansprakelijkheid leest u ook op onze pagina letselschade advocaat.

Medische expertises en predispositie

In veel letselschadezaken wordt een medische expertise uitgevoerd. De deskundige beoordeelt dan onder meer:

of sprake was van pre-existente klachten;
of sprake was van een predispositie;
in hoeverre het ongeval klachten heeft veroorzaakt of verergerd;
hoe het klachtenbeeld zich zonder ongeval zou hebben ontwikkeld.

Deze beoordeling is vaak doorslaggevend voor de uiteindelijke schadevergoeding.

Schadeberekening bij predispositie en pre-existentie

Wanneer vaststaat dat zowel het ongeval als eerdere factoren een rol spelen, kan een schadeverdeling aan de orde zijn. Dat betekent echter niet automatisch dat u slechts een klein deel vergoed krijgt.

Belangrijk is dat alleen dat deel van de schade wordt uitgesloten dat ook zonder ongeval zou zijn ontstaan. De rest blijft voor rekening van de aansprakelijke partij.

Meer hierover leest u ook op onze pagina over schadevergoeding bij letselschade.

Psychische klachten en pre-existentie

Ook bij psychische klachten wordt regelmatig een beroep gedaan op pre-existentie. Verzekeraars stellen dan dat klachten zoals stress, angst of depressie al bestonden.

Ook hier geldt: had u vóór het ongeval een normaal functionerend leven en ontstaan de beperkingen pas daarna, dan blijft het ongeval juridisch relevant.

Veelgestelde vragen

Krijg ik minder schadevergoeding als ik al klachten had?

Nee, niet automatisch. Alleen schade die ook zonder ongeval zou zijn ontstaan, kan worden uitgesloten.

Mag een verzekeraar oude medische gegevens gebruiken?

Ja, maar alleen voor zover die relevant zijn. Selectief gebruik van medische informatie is niet toegestaan.

Wat als mijn klachten pas later zijn verergerd?

Ook latere verergering kan voor vergoeding in aanmerking komen, mits het verband met het ongeval aannemelijk is.

Wat kunt u zelf doen?

Wanneer predispositie of pre-existentie wordt aangevoerd, is het belangrijk dat u:

uw medische voorgeschiedenis volledig en eerlijk deelt;
uw functioneren vóór het ongeval goed vastlegt;
juridische begeleiding inschakelt;
niet te snel akkoord gaat met een standpunt van de verzekeraar.

Kost juridische hulp mij geld?

Bij letselschade worden de kosten van juridische bijstand in de meeste gevallen verhaald op de aansprakelijke partij of diens verzekeraar. Daardoor loopt u als slachtoffer per saldo geen financieel risico.

Waarom kiezen voor Arslan Advocaten?

Predispositie en pre-existentie zijn vaak de kern van complexe letselschadezaken. Wij hebben ruime ervaring met deze discussies en weten hoe medische en juridische argumenten effectief worden ingezet.

Daarnaast communiceren wij helder, denken wij strategisch mee en zetten wij ons in voor een zo volledig mogelijke schadevergoeding.

Meer algemene informatie over letselschade vindt u bij de Rijksoverheid.

Wilt u weten wat predispositie of pre-existentie in uw zaak betekent? Neem gerust contact met ons op voor een vrijblijvende beoordeling.

Deel dit artikel

Gerelateerde artikelen

VSO bij ziekte: wat zijn uw rechten en waar moet u op letten?

VSO en WW: behoudt u recht op een uitkering?